De geschiedenis van de diamant

De geschiedenis van Antwerpen als Wereldcentrum voor diamant is fascinerend! Ze begon zeer lang geleden. We geven U er graag een korte samenvatting van!

We weten niet exact wanneer de eerste diamanten ontdekt werden, maar we weten wel dat tot de 18de eeuw alle diamanten uit Indië kwamen. Vanaf de Romeinse tijd tot aan de aankomst van de eerste Europeanen in Indië in het begin van de 16de eeuw bestonden er bloeiende handelsrelaties tussen Europa en Oost-Azië. De diamanten werden toen vervoerd langs zogenaamde diamantroutes. Eén van de belangrijkste routes deed Venetië aan.

De stad werd de belangrijkste handelsmetropool van de Westerse wereld. Ze bekleedde een monopoliepositie in de diamanthandel van Venetië over de belangrijkste handelssteden in Zuid-Duitsland tot het eindpunt van de route in Brugge. Brugge specialiseerde zich van haar kant in het diamantslijpen en de reputatie van de stad op dit gebied was onovertroffen. Brugge kon deze monopoliepositie behouden tot aan het einde van de 14de eeuw. Nadien verloor de stad echter haar unieke positie door de verzanding van het Zwin. De diamanthandel verplaatste zich naar Antwerpen dat nieuwe en betere faciliteiten voor communciatie en handel kon bieden.
Antwerpen was in de 16de eeuw een bloeiende stad en breidde zich zeer snel uit. Ze speelde op dat moment reeds een een voortrekkersrol in de ontwikkeling van nieuwe technieken voor diamantbewerking. Het is veelzeggend bijvoorbeeld dat François I geen beroep deed op diamantslijpers in Parijs maar zijn bestellingen in Antwerpen plaatste.

Antwerpen was op dat ogenblik het commerciële hart van Europa; de haven behandelde ongeveer 40% van de wereldhandel. Het spreekt voor zich dat de diamanthandel hier een belangrijk aandeel in had. Het prestige van de stad en haar diamanthandel bleef overeind tot in de helft van de 17de eeuw.

Antwerpen was toen het commercieel hart van Europa; ongeveer 40% van de wereldhandel kwam door de haven. Uiteraard nam de diamant een bevoorrechte plek in. Echter,  het aandeel van de groei van de noordelijke nederlanden kwam bij Amsterdam terecht. De teloorgang van Antwerpen gebeurde niet tijdens één nacht, en ondanks de interne twisten, zoals het conflict tussen de Nieuwe gilde van Diamant Slijpers en de rijke kooplieden, bleef het prestige van de stad schijnbaar intact tot het midden van de 17de eeuw en de diamanthandelbleef bloeien.

Op het einde van de 17de eeuw trad Amsterdam op de voorgrond. Het was een bevoorrechte stad die religieuze en burgerlijke vrijheden bood en daardoor de diamanthandel aantrok. In de 18de eeuw bezat Amsterdam een monopolie op de diamanthandel. Amsterdam behield de beste stenen voor haar eigen diamantslijpers en Antwerpen moest zich tevreden stellen met diamanten van inferieure kwaliteit. De Antwerpse vaklui maakten echter van deze moeilijke situatie gebruik en slaagden erin kleine diamanten van een lagere kwaliteit om te vormen tot fijne afgewerkte steentjes.

In 1866 werden de eerste diamanten ontdekt in Zuid-Afrika. Enkele jaren later werden de De Beers Consolidated Mines Ltd. gesticht. Dit leidde tot grootschalige ontginningen en zorgde voor een grote toevoer van ruwe diamanten in Europa. Deze massale toevoer was cruciaal voor de verdere ontwikkeling van Antwerpen als Wereldcentrum voor Diamant. In zeer korte tijd verschafte deze toevoer werk voor duizenden vaklieden. De bloei van Antwerpen als slijpcentrum werd verder gestimuleerd door de niet aflatende vraag naar geslepen diamanten.

De crisis van de jaren ’30 trof de diamantsector zwaar. Veel slijperijen zagen zich verplicht voor langere tijd te sluiten. De situatie bleef moeilijk tot aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. In 1939 vluchtten vele Joodse zakenlui naar de Verenigde Staten, Portugal en Engeland. Meer dan 500 diamanthandelaars bleven elkaar ontmoeten in London en slaagden erin om het grootste gedeelte van de voorraad diamanten naar London te transfereren. Op die manier bleef de bestaande stock uit handen van de Duitsers. Er werd een organisatie opgericht die deze diamanten registreerde en bijhield voor de duur van de oorlog. Dankzij deze organisatie konden grote hoeveelheden diamant na de oorlog naar hun rechtmatige eigenaars terugkeren en kon de Antwerpse diamantindustrie na de bevrijding van Antwerpen haar activiteiten hernemen.

Het is bijgevolg een traditie en expertise van eeuwen die Antwerpen tot het Wereldcentrum voor Diamant heeft gemaakt. Om echter deze positie te blijven behouden werd een organisatie in het leven geroepen die de belangen van de Antwerpse diamanthandelaars behartigt. Dit is de ”Hoge Raad voor Diamant” , ook Diamond High Council genoemd.